موسیقی سنتی ایرانی چیست؟
موسیقی سنتی ایرانی (یا موسیقی دستگاهی ایران) یکی از کهنترین و غنیترین نظامهای موسیقایی دنیاست که ریشهاش به هزاران سال قبل برمیگرده. این موسیقی بیشتر بر احساس، بداههنوازی و ظرافتهای ملودیک تکیه داره و برخلاف موسیقی غربی، کمتر وابسته به هارمونی و آکورد هست.
پایه و ساختار موسیقی سنتی ایران
دستگاه
مهمترین ستون موسیقی سنتی ایران دستگاه هست. دستگاه در واقع یک نظام ملودیکه که حسوحال خاصی رو منتقل میکنه.
۷ دستگاه اصلی:
-
شور
-
همایون
-
ماهور
-
سهگاه
-
چهارگاه
-
راستپنجگاه
-
نوا
۵ آواز (زیرمجموعه دستگاهها):
-
ابوعطا
-
بیات ترک
-
افشاری
-
دشتی
-
بیات اصفهان
هر دستگاه فضای احساسی متفاوتی داره؛ مثلاً:
-
شور → صمیمی و مردمی
-
همایون → غمگین و باشکوه
-
ماهور → شاد و رسمی (نزدیک به گام ماژور)
ردیف
ردیف مجموعهای از ملودیهای کوتاه به نام گوشه است که سینهبهسینه منتقل شده.
ردیف مثل یک «دایرهالمعارف ملودیک» عمل میکنه
هنرجو اول ردیف رو حفظ میکنه، بعد به بداههنوازی میرسه
معروفترین ردیفها:
-
ردیف میرزا عبدالله
-
ردیف آقا حسینقلی
گوشه
هر دستگاه شامل چندین گوشه است که هر کدوم حالت و شخصیت خاص خودش رو داره؛ مثل:
-
کرشمه
-
دلکش
-
حزین
-
رهاب
گوشهها باعث تنوع احساسی در اجرای یک دستگاه میشن.
نقش آواز در موسیقی سنتی
آواز جایگاه بسیار مهمی داره و معمولاً:
-
بداهه اجرا میشه
-
همراه با شعر کلاسیک فارسیه
شاعران پرکاربرد:
-
حافظ
-
سعدی
-
مولانا
-
خیام
خواننده باید:
ردیف رو کامل بلد باشه
شعر رو درست معنا کنه
تحریرها رو دقیق اجرا کنه
سازهای موسیقی سنتی ایرانی
سازهای زهی (مضرابی و آرشهای):
-
تار
-
سهتار
-
کمانچه
-
سنتور
-
عود (بربت)
سازهای بادی:
-
نی
سازهای کوبهای:
-
تنبک
-
دف
هر ساز نقش مشخصی در گروهنوازی یا تکنوازی داره.
ریتم و وزن
موسیقی سنتی ایرانی هم آزاد داره هم ضربی:
-
آواز → بدون ریتم مشخص
-
تصنیف و چهارمضراب → ریتمدار
ریتمها اغلب پیچیده و ظریف هستن.
فرمهای رایج در موسیقی سنتی
-
پیشدرآمد
-
چهارمضراب
-
آواز
-
تصنیف
-
رنگ
این ترتیب معمولاً در اجرای کلاسیک رعایت میشه.
ویژگیهای مهم موسیقی سنتی ایرانی
بداههنوازی بالا
وابسته به شعر و ادبیات
انتقال احساسی عمیق
عدم استفاده گسترده از آکورد
تأکید بر ظرافت و جزئیات
استادان برجسته
-
محمدرضا شجریان
-
غلامحسین بنان
-
شهرام ناظری
-
حسین علیزاده
-
پرویز مشکاتیان
-
لطفی
-
پایور
موسیقی سنتی امروز
امروزه موسیقی سنتی:
-
با سبکهای مدرن تلفیق میشه
-
در قالب فیوژن و تلفیقی اجرا میشه
-
هنوز ریشه اصلی موسیقی ایرانی محسوب می
نظرات